Proje Hakkında

Sıradışı Meydan Okumalar, “kitap okumak eğlencelidir, kitaplar da her yerde, her koşulda okunabilir” düşüncesinden yola çıkan bir farkındalık çalışmasıdır. Bu çalışma sosyal medyada meydan okumak ve sıradışı okuma yarışmasına katılmak şeklinde iki ayaktan oluşuyor. Edebiyatı fotoğraf sanatıyla buluşturmayı, sıradışı okuma biçimlerinin fotoğraflanması yoluyla hem yarışmacıların hem de süreci takip eden izleyicilerin görsel okuma becerilerini geliştirmelerine katkıda bulunmayı ve meydan okuma eylemini düşünme becerileriyle pekiştirmeyi hedefliyor. Sıradışı Meydan Okumalar, Sivil Toplum Sektörünün Ortaklıklar ve Ağlar Hibe Programı kapsamında Türkiye Yayıncılar Birliğine verdiği hibeyle kurulan OKUYAY Platformu’nun İstanbul pilot bölgesinde hibe almaya hak kazanan dört projesinden biridir.

Projenin içeriği Dr. Nilay Yılmaz’ın sorumluluğu altındadır.

Hedefler

Meydan okumaya katılanların ve onları izleyenlerin,

  • Kitabın gündelik yaşamın doğal bir parçası olduğunu hissetmesi,
  • Her yerde ve her koşulda kitap okunabileceğini fark etmesi,
  • Çekmek istediği fotoğrafla ilgili çalışmalar yaparken eğlenceli vakit geçirmesi,
  • Covid-19 salgını sürecinde ailesiyle, arkadaşlarıyla ve öğretmenleriyle kitaplar hakkında konuşması,
  • Ailece kitaplar üzerine düşünmesi ve hep birlikte bir kitapla ilgili tasarım yapması,
  • Kitabın tasarım odaklı düşünme sürecinin araçlarından biri olabileceğini fark etmesi,
  • Kitabın yaratıcı düşünme becerilerini geliştirme aracı olarak kullanılabileceğini deneyimlemesi,
  • Meydan okuma aracılığıyla yazar ve çizerlerle tanışması, iletişim kurması ve onları daha yakından tanıyabilmesi,
  • O güne kadar yolunun kesişmediği kitapları, yazarları, çizerleri ve yayınevlerini keşfetmesi
  • Vurgulamak istediği konuları ve sorunları meydan okuma eylemi için seçtiği kitapla ve çektiği fotoğrafla görünür kılması,
  • Daha önce bilmediği, fark etmediği ya da göz ardı ettiği durumlarla veya dezavantajlı gruplarla ilgili düşünme olanağı bulması,
  • Bayramları, belirli günler ve haftaları kutlamanın, onlarla ilgili düşüncelerini ifade etmenin alternatif yollarını keşfetmesi,
  • Seçtiği kitapla ilgili tasarım yaparken fiziksel olarak hareket etmesi,
  • Seçtiği kitapla ilgili tasarım yaparken ve paylaşılan diğer tasarımları takip ederken bilişsel ve duyuşsal becerilerini geliştirmesi hedeflenmektedir.

MEB Öğretim Programlarının Hedefleriyle Örtüşen Kazanımlar

TÜRKÇE DERSİ PROGRAMI (1-8.SINIFLAR)

Sıradışı okuma yapıp okuma ve uygulama sürecine aktif olarak katıldığında;

  1. Metinle ilgili sorular sorar.
  2. Metinle ilgili soruları cevaplar.
  3. Metnin konusunu belirler.
  4. Metnin içeriğine uygun başlık belirler.
  5. Okuduğu metindeki hikaye unsurlarını belirler.
  6. Metnin ana fikri/ana duygusunu belirler.
  7. Okuduklarını ana hatlarıyla anlatır.
  8. Çerçevesi belli bir konu hakkında konuşur.
  9. Okudukları ile ilgili çıkarımlarda bulunur.
  10. Okuduklarını özetler.
  11. Metindeki yardımcı fikirleri belirler.
  12. Metni yorumlar.
  13. Okuduğu metindeki gerçek, mecaz ve terim anlamlı sözcükleri ayırt eder.
  14. Okuduğu metindeki kahramanların özelliklerini karşılaştırır.
  15. Kelimelerin zıt anlamlılarını tahmin eder.
  16. Kelimelerin eş anlamlılarını tahmin eder.
  17. Metinde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirler.
  18. Metindeki söz sanatlarını tespit eder.
  19. Metindeki gerçek ve hayalî ögeleri ayırt eder.
  20. Metinde önemli noktaların vurgulanış biçimlerini kavrar.
  21. Metinler arasında karşılaştırma yapar.
  22. İsim ve sıfatların metnin anlamına olan katkısını açıklar.
  23. Edat, bağlaç ve ünlemlerin metnin anlamına olan katkısını açıklar.
  24. Metinde ele alınan sorunlara farklı çözümler üretir.
  25. Görsellerle ilgili soruları cevaplar.
  26. Görsellerle okuduğu metnin içeriğini ilişkilendirir.
  27. Görselleri ilişkilendirerek bir olayı anlatır.
  28. Şekil, sembol ve işaretlerin anlamlarını kavrar.
  29. Görsellerle ilgili cümleler yazar.
  30. Yazma çalışmaları yapar.
  31. Kelimeleri anlamlarına uygun kullanır.
  32. Hayalî ögeler barındıran kısa metin yazar.
  33. Bilgilendirici metin yazar.
  34. Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler.
  35. Yazdıklarını görsel unsurlarla destekler.
  36. Yazdıklarını zenginleştirmek için çizim ve görseller kullanır.
  37. Yazdıklarını paylaşır.

Akranlarının kitaplarla ilgili görsel paylaşımlarını izlediğinde, görselin açıklamasını okuduğunda ve akran değerlendirmesi yaptığında;

  1. Görselden (fotoğraftan) hareketle kelimeleri ve anlamları tahmin eder.
  2. Görselden (fotoğraftan) ve başlıktan hareketle metnin konusunu tahmin eder.
  3. İzlediklerinin (fotoğrafın) konusunu belirler.
  4. İzlediklerine (fotoğrafa) yönelik sorulara cevap verir.
  5. İzlediklerinde (fotoğrafta) geçen olayların gelişimi ve sonucu hakkında tahminde bulunur.
  6. Görsele (fotoğrafla) ilgili sorular sorar.
  7. Çerçevesi belirli bir konu hakkında konuşur.
  8. İzlediklerinin (fotoğrafın) ana duygusunu belirler.
  9. İzledikleriyle (fotoğrafla) ilgili görüşlerini ifade eder.
  10. Konuşmacının (fotoğraftaki hikaye anlatıcısının) sözlü olmayan mesajlarını kavrar.
  11. Görseli (fotoğrafı) açıklayan yazıda kelimelerin gerçek, mecaz ve terim anlamlarını ayırt eder.
  12. İzlediklerini (fotoğrafın hikayesini) özetler.
  13. İzlediklerine (fotoğrafa) farklı başlıklar önerir.
  14. Sınıf içindeki tartışma ve konuşmalara katılır.
  15. İzledikleriyle (fotoğrafla) ilgili görüşlerini bildirir.
  16. Görselle (fotoğrafla) okuduğu metnin (fotoğrafı açıklayan yazı) içeriğini ilişkilendirir.
  17. Görsellerdeki (fotoğraftaki) olayları ilişkilendirerek yazı yazar.
  18. Metindeki (fotoğraftaki) gerçek ve hayalî ögeleri ayırt eder.
  19. Metinde (görseli açıklayan yazıda) önemli noktaların vurgulanış biçimlerini kavrar.
  20. Metinler (fotoğraf ve fotoğrafı açıklayan yazı) arasında karşılaştırma yapar.
  21. Şekil, sembol ve işaretlerin (fotoğraftaki somut ve soyut kavramların) anlamlarını kavrar.
  22. İsim ve sıfatların metnin (fotoğrafın görsel hikayesinin ve onu açıklayan yazının) anlamına olan katkısını açıklar.
  23. Edat, bağlaç ve ünlemlerin metnin (açıklama yazısı ve fotoğrafın) anlamına olan katkısını açıklar.
  24. İzlediklerinde (fotoğrafta) başvurulan düşünceyi geliştirme yollarını tespit eder.
  25. İzlediklerinde (fotoğrafta) tutarlılığı sorgular.
  26. İzlediklerinin (fotoğrafın) içeriğini değerlendirir.

YAZARLIK VE YAZMA BECERİLERİ ÖĞRETİM PROGRAMI (5.-8.Sınıflar)

  1. Yazılı anlatım öncesinde konu belirler.
  2. Yazma konusuyla ilgili anahtar kelimeleri, temel kavramları belirler.
  3. Yazma konusunu sınırlandırır.
  4. Yazma amacını belirler.
  5. Yazısının ana düşüncesini yardımcı düşüncelerle destekler.
  6. Yazısında konuyla ilgisiz ayrıntılara girmeden ve tekrara düşmeden yazar.
  7. Yazısında düşünce ve olayları birbirine tutarlı sıralar.
  8. Yazısında neden-sonuç, amaç-sonuç ilişkilerini doğru kurar.
  9. Yazısında kullandığı başlık ve görselleri ilgi çekici şekilde düzenler.
  10. Yazdıklarını paylaşır.

OKUMA DERSİ BECERİLERİ ÖĞRETİM PROGRAMI (5. ve 6. Sınıflar)

  1. Metnin görsellerine bakarak içeriği hakkında tahminde bulunur (Görsel Okuma Becerisi).
  2. Görselleri (resim, fotoğraf, şekil, sembol, işaret vb.) okur ve yorumlar (Görsel Okuma Becerisi).
  3. Okuma amacını ve yöntemini belirler (Akıcı Okuma Becerisi).
  4. Metinle ilgili sorular sorar ve sorulan sorulara cevap verir (Anlam Kurma Becerisi).
  5. Okuduklarının konusunu, ana fikrini/ana duygusunu belirler (Anlam Kurma Becerisi).
  6. Okuduğu metni özetler (Anlam Kurma Becerisi).
  7. Okuduklarını kendi yaşantısıyla ve günlük hayatla ilişkilendirir (Anlam Kurma Becerisi).
  8. Okuduğu metinlerdeki kurgu unsurunu belirler (Anlam Kurma Becerisi).
  9. Metin iç, metin dışı ve metinler arasında anlam kurar (Anlam Kurma Becerisi).
  10. Okuduğu anlamlandırmada çeşitli görsellerden yararlanır (Anlam Kurma Becerisi).
  11. Metin önvesi ve/ya sonrasına ait kurgular yapar (Anlam Kurma Becerisi).
  12. Metinlerdeki örnek, ayrıntı ve açıklamalara atıf yaparak metni yorumlar (Eleştirel Okuma Becerisi).
  13. Yazarın olaylara/konuya bakış açısını tespit eder ve kendi bakış açısını ifade eder (Eleştirel Okuma Becerisi).
  14. Okuduğu metni içerik, dil ve anlatım bakımından değerlendirir (Eleştirel Okuma Becerisi).
  15. Okuduklarıyla ilgili çıkarımlar yapar (Eleştirel Okuma Becerisi).
  16. Metindeki çelişkili ve tutarsız ifadeleri belirler (Eleştirel Okuma Becerisi).
  17. Okuduklarıyla ilgili duygu ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşır (Okuma Kültürü Edinme Becerisi).
  18. Kitapla ilgili mekanlardan faydalanır (Okuma Kültürü Edinme Becerisi).
  19. Düzeyine uygun süreli yayınları takip eder (Okuma Kültürü Edinme Becerisi).

GÖRSEL SANATLAR ÖĞRETİMİ PROGRAMI (1.-8. Sınıflar)

  1. Görsel sanat çalışmasını oluştururken uygulama basamaklarını kullanır.
  2. Görsel sanat çalışmalarında farklı materyal, malzeme, gereç ve teknikleri kullanır.
  3. Duygu ve düşüncelerini görsel sanat çalışmasına yansıtır.
  4. Çalışmasında hayallerini yansıtır.
  5. Seçilen tema ve konu doğrultusunda fikirlerini görsel sanat çalışmasına yansıtır.
  6. Farklı yazılı kaynak, kavram ve temalardan esinlenerek görsel sanat çalışmasını oluşturur.
  7. Görsel sanat çalışmasındaki fikirlerini ve deneyimlerini, yazılı sözlü, ritmik ve drama vb. yöntemlerle gösterir.
  8. Görsel sanat çalışmasını oluştururken ifadeci yaklaşımı kullanır.
  9. Görsel sanat çalışmasında figür-mekan ilişkisini ifade eder.
  10. Görsel sanat çalışmalarında büyüklük-küçüklük ilişkilerini kullanır.
  11. Görsel sanat çalışmasında ölçü ve oran-orantıya göre objeleri yerleştirir.
  12. Çalışmasında ön, orta ve arka planı kullanır.
  13. Farklı boyutlar kullanarak üç boyutlu çalışmalar yapar.
  14. Görsel sanat çalışmasında perspektif kullanır.
  15. Görsel sanat çalışmasında farklı perspektif tekniklerini ullanır.
  16. Görsel sanat çalışmalarını oluştururken sanat elemanlarını kullanır.
  17. Görsel sanat çalışmasını oluştururken karşılaştığı sorunlara çeşitli çözümler bulur.
  18. Görsel sanat çalışmasını oluştururken beklenmedik/öngörülmeyen sonuçların ortaya çıkabileceğini fark eder.
  19. Görsel dilin ifadeleri aktarmadaki etkisini açıklar.
  20. Günlük yaşamından yola çıkarak görsel sanat çalışmasını oluşturur.
  21. Güncel olayları görsel sanat çalışmasına yansıtır.
  22. Görsel sanat çalışmasını oluştururken güncel kaynaklara dayalı fikirler geliştirir.
  23. Görsel sanat çalışmasını oluştururken sanat elemanlarını ve tasarım ilkelerini kullanır.
  24. Soyut, gerçekçi ve figüratif sanat eserlerini arasındaki farkları açıklar.
  25. Seçilen sanat eserlerinin görsel özelliklerini analiz eder.
  26. Sanatçının eserinde yansıttığı duygu ve düşüncelerini açıklar.
  27. Sanat eserinin hisleri, duyguları ve estetik tepkiyi nasıl harekete geçirdiğini açıklar.
  28. Kendi görsel sanat çalışmasını değerlendirir.
  29. Kendisinin ve akranlarının çalışmalarındaki fikirleri ve duyguları yorumlar.
  30. Sanat eserlerini tanımlarken, çözümlerken, yorumlarken ve yargılarken eleştirel düşünme becerilerini kullanır.

TEKNOLOJİ VE TASARIM ÖĞRETİMİ PROGRAMI (7. ve 8. Sınıflar)

  1. Sanat/tasarım elemanlarını bir ürün üzerinde gösterir.
  2. Tasarım ilkelerini bir ürün üzerinde göstererek açıklar.
  3. Çevresindeki bir tasarım ürününü yeniden yorumlar.
  4. Sanat/tasarım elemanlarını ve tasarım ilkelerini kullanarak bir tasarım oluşturur.
  5. Tasarım planı hazırlar.
  6. Tasarım modelini oluşturur.
  7. Tasarımını belirlenen kriterlere göre değerlendirir.
  8. Tasarladığı ürünü değerlendirme sonuçlarına göre yeniden yapılandırır.

İLETİŞİM VE SUNUM BECERİLERİ ÖĞRETİMİ PROGRAMI (7. ve 8. Sınıflar)

  1. İletişim kurarken sözsüz iletişim unsurlarının önemini kavrar.
  2. Etkili iletişim araçlarını kavrar.
  3. Etkili iletişim tekniklerini kavrar.
  4. Sunum için zaman planlaması yapar.
  5. Sunum için gerekli malzemeleri hazırlar.
  6. Sunumun yapılacağı ortamı düzenler.
  7. Ortamı etkili kullanır.
  8. Sözsüz iletişim tekniklerini uygular.
  9. Sunumu içerik yönünden değerlendirir.
  10. Sunumu sözsüz iletişim unsurları (ses, beden dili ve görselleri etkili kullanma) yönünden değerlendirir.
  11. Sunumu iletişim araçlarıyla paylaşır.

21. YÜZYIL BECERİLERİ (P21 PROGRAMI) VE 2023 EĞİTİM VİZYONU

Öğrenme ve Yenilik Becerileri (4C)

Eleştirel düşünme ve problem çözme becerileri; Yaratıcı düşünme ve yeniliği uygulama becerileri; İletişim becerileri; İşbirliği becerileri.

Sıradışı Okumalar projesinin okuma yaklaşımı 4C becerilerini kapsayan bir okuma modelini yaygınlaştırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma aynı zamanda 21. Yüzyıl öğrenme çerçevesinde önerilen alternatif ölçme değerlendirme araçları için de bir model oluşturmaktadır.

Bilgi, Medya ve Teknoloji Becerileri

Bilgiyi iletme, araştırma, düzenleme ve teknolojiyi araç olarak kullanma; Sosyal ağları bilgiye erişmek, bilgiyi yönetmek, ilişkilendirmek, değerlendirmek ve oluşturmak için etkili biçimde kullanma; Bilgi teknolojilerinin temel kullanımı ile ilgili yasal ve etik konular hakkında farkındalık oluşturma.

Sıradışı Okumalar projesi kapsamında bilgi ve görsel paylaşım sosyal medya üzerinden yapılmaktadır. Başvuru sürecinde katılımcıların izlemesi gereken dijital adımlar teknoloji kullanma becerilerini desteklenmektedir.

21. Yüzyıl Anahtar Disiplinleri

Okuma ve dil sanatları; sanat.

Sıradışı Okumalar projesinde, metin okuma, oluşturduğu tasarım ve görsel kompozisyonla ilgili gerekçe yazısı yazma, görsel okuma, drama, resim, fotoğraf ve tasarım sanatları “sıradışı anlatının” temel ifade araçları arasındadır.